Incoterms ուղեցույց

Incoterms®-ը (International Commercial Terms – Միջազգային առևտրային պայմաններ) կանոնների հավաքածու է, որը հրապարակվում է Միջազգային առևտրի պալատի (ICC) կողմից։ Դրանք սահմանում են կողմերի պարտականությունները, ծախսերը և ռիսկերը միջազգային առևտրում և հանդիսանում են վաճառքի պայմանագրի կարևոր բաղադրիչ։

Այս կանոնները պարզեցնում են առևտրային գործարքները և ապահովում գնորդների ու վաճառողների միջև հստակ պայմանավորվածություններ՝ հեշտացնելով պայմանների արդյունավետ բանակցումը։ 

ICC-ն Incoterms-ի առաջին տարբերակը ներկայացրել է 1936 թվականին։ 1980 թվականից սկսած՝ կանոնները վերանայվում են մոտավորապես յուրաքանչյուր 10 տարին մեկ, որպեսզի համապատասխանեն համաշխարհային առևտրի զարգացումներին։

2025 թվականի դրությամբ գործող տարբերակը Incoterms 2020-ն է, իսկ հաջորդ վերանայումը սպասվում է մոտ 2030 թվականին։ Incoterms 2020-ը ուժի մեջ է մտել 2020 թվականի հունվարի 1-ից և հանդիսանում է իններորդ վերանայումը՝ նախորդ տարբերակների (1957, 1967, 1976, 1980, 1990, 2000 և 2010) շարունակությունը։ Յուրաքանչյուր թարմացում նպատակ ունի կանոնները համապատասխանեցնել ժամանակակից առևտրային պրակտիկային։

Այս փոփոխությունները հստակեցնում են կողմերի դերերը վաճառքի պայմանագրերում և ապահովում են, որ կողմերը լիովին պատկերացնեն իրենց ծախսերն ու ռիսկերը, որոնք կապված են պատվերների և առաքումների հետ։ Դրանք նաև սահմանում են, թե ով է պարտավոր կազմակերպել բեռի ապահովագրությունը փոխադրման ընթացքում։ Incoterms-ը պարտադիր կերպով նշվում է համապատասխան վաճառքի և փոխադրման փաստաթղթերում՝ բեռների անխափան ձևակերպումն ու առաքումը ապահովելու համար։

Այս ուղեցույցը ներկայացնում է Incoterms 2020-ի թարմացումները և ընդգծում է հիմնական փոփոխությունները գնորդների և վաճառողների համար։ Այն ներառում է նաև տեսակավորող աղյուսակ, որը դարձնում է տեղեկությունը պարզ և հեշտ ընկալելի։

Նշում․ Այս հոդվածի և աղյուսակի բովանդակությունը նախատեսված է միայն ընդհանուր տեղեկատվական նպատակների համար և որևէ պարագայում չի կարող դիտարկվել որպես անհատական իրավաբանական կամ մասնագիտական խորհրդատվություն։

Ի՞նչ է Incoterms-ը

Incoterms-ը միջազգային առևտրի կանոններ են, որոնք սահմանում են՝

• ով է վճարում փոխադրման, ապահովագրության և մաքսային ձևակերպումների համար
• որ պահին է ռիսկը փոխանցվում վաճառողից գնորդին

Դրանք լայնորեն ընդունված են պետական կառույցների և իրավական մարմինների կողմից և հանդիսանում են միջազգային առևտրի պայմանագրերի անբաժանելի մաս։

Որոշ կանոններ կիրառելի են բոլոր տրանսպորտային միջոցների համար, մինչդեռ մյուսները նախատեսված են միայն ծովային փոխադրումների համար։ Այս տարբերությունների ճիշտ ըմբռնումը կարևոր է միջազգային գործարքներում շփոթությունից խուսափելու համար։

Incoterms՝ բոլոր տրանսպորտային միջոցների համար (7 տերմին)

• EXW – Գործարանից (Ex Works)
• FCA – Ազատ փոխադրողին հանձնում (Free Carrier)
• CPT – Փոխադրումը վճարված մինչև (Carriage Paid To)
• CIP – Փոխադրումը և ապահովագրությունը վճարված մինչև (Carriage and Insurance Paid To)
• DAP – Առաքված նշված վայրում (Delivered at Place)
• DPU – Առաքված և բեռնաթափված նշված վայրում (Delivered at Place Unloaded, փոխարինում է DAT-ին)
• DDP – Առաքված մաքսատուրք վճարված (Delivered Duty Paid)

Incoterms՝ միայն ծովային և ներքին ջրային փոխադրումների համար (4 տերմին)

• FAS – Ազատ նավի կողքին (Free Alongside Ship)
• FOB – Ազատ նավի վրա (Free on Board)
• CFR – Արժեք և փոխադրում (Cost and Freight)
• CIF – Արժեք, ապահովագրություն և փոխադրում (Cost, Insurance and Freight)

Ի՞նչ են նշանակում «Freight Collect» և «Freight Prepaid»

Freight Collect և Freight Prepaid տերմինները լայնորեն կիրառվում են միջազգային բեռնափոխադրումների մեջ։ Դրանց տարբերությունը ճիշտ հասկանալը շատ կարևոր է, քանի որ դրանք հստակ ցույց են տալիս՝ ով է վճարում միջազգային բեռնափոխադրման բոլոր ծախսերը։

Եթե դուք արտահանում եք ձեր ապրանքը Freight Collect պայմաններով (այս խմբին են պատկանում EXW, FCA, FAS և FOB պայմանները), ապա դա նշանակում է, որ ներմուծողը (ձեր գնորդը) իր կողմում կազմակերպում և վճարում է բեռնափոխադրման բոլոր ծախսերը։ Այս դեպքում դուք՝ որպես արտահանող, չեք կրում որևէ բեռնափոխադրման ծախս։

Եթե դուք արտահանող եք և ապրանքը վաճառում եք CFR, CIF, CPT, CIP, DAP, DPU կամ DDP պայմաններով, ապա դա նշանակում է, որ բեռնափոխադրման ծախսերը վճարում եք դուք։ Այս տարբերակը կոչվում է Freight Prepaid, այսինքն՝ բեռնափոխադրման ծախսերը նախապես վճարվում են վաճառողի կողմից։

Այս բեռնափոխադրման պայմանները ուղղակիորեն կապված են ձեր ինվոյսում նշված վաճառքի պայմանների (Incoterms) հետ։ Օրինակ՝ եթե ապրանքը վաճառվում է FOB (Free on Board) պայմաններով, ապա վաճառողը ծածկում է միայն այն ծախսերը, որոնք անհրաժեշտ են ապրանքը նավի վրա բեռնելու համար։ Դրանից հետո առաջացող բոլոր ծախսերը գանձվում են ապրանքի ստացողից (consignee), և փոխադրումը համարվում է Freight Collect։

Բեռնափոխադրման այս պայմանները նշվում են Bill of Lading-ում (բեռնագիր), որը տրվում է նավային ընկերության կամ բեռնափոխադրող/ֆրեյթ ֆորվարդերի կողմից։