EAC սերտիֆիկատ, համապատասխանության հայտարարագիր, թե պետական գրանցում․ ի՞նչ է անհրաժեշտ Հայաստան ներմուծելիս

Հայաստան ապրանքներ ներմուծելիս հաճախ առաջանում է հարց՝ անհրաժեշտ է EAC սերտիֆիկա՞տ, համապատասխանության հայտարարագի՞ր, թե՞ պետական գրանցման վկայական։ Այս փաստաթղթերը տարբեր նշանակություն ունեն, և դրանց պահանջը կախված է ոչ միայն ապրանքի ԱՏԳ ԱԱ ծածկագրից, այլև տեխնիկական բնութագրերից, նշանակությունից և կիրառելի օրենսդրությունից։

Սխալ ընտրված համապատասխանության փաստաթուղթը կամ դրա բացակայությունը կարող է հանգեցնել լրացուցիչ փորձարկումների, ծախսերի, մաքսային ձևակերպման ձգձգումների և ապրանքը շուկայում շրջանառության մեջ դնելու սահմանափակումների։

Այս հոդվածում ներկայացնում ենք երեք փաստաթղթերի տարբերությունները, կիրառման հիմնական դեպքերը և այն քայլերը, որոնք ներմուծողը պետք է կատարի մինչև բեռի առաքումը Հայաստան։

1. Ի՞նչ է EAC-ը և ինչո՞ւ է այն կարևոր

EAC (Eurasian Conformity)-ը Եվրասիական տնտեսական միության շուկայում արտադրանքի շրջանառության միասնական նշանն է։ Այն ցույց է տալիս, որ ապրանքը համապատասխանության անհրաժեշտ գնահատումն անցել է կիրառելի տեխնիկական կանոնակարգերի պահանջներով, որոնք նախատեսում են այդ նշանի օգտագործումը։

Կարևոր է տարբերել երկու հասկացություն՝

• EAC նշան՝ արտադրանքի համապատասխանությունը ցույց տվող մակնշում։
• Համապատասխանության փաստաթուղթ՝ սերտիֆիկատ, գրանցված հայտարարագիր կամ օրենսդրությամբ նախատեսված գնահատման այլ արդյունք։

Այսպիսով, «EAC սերտիֆիկատ» արտահայտությունը տարածված է առևտրային պրակտիկայում, բայց EAC-ն ինքնին փաստաթղթի առանձին տեսակ չէ։

Ապրանքի վրա EAC նշանի առկայությունը նույնպես բավարար չէ եզրակացնելու, որ կոնկրետ ներմուծման համար բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը կարգին են։ Պետք է ստուգել համապատասխանության փաստաթղթի իրավական ուժը և կիրառելիությունը տվյալ ապրանքի նկատմամբ։

2. Համապատասխանության սերտիֆիկատ․ ե՞րբ է անհրաժեշտ

Համապատասխանության սերտիֆիկատը (Certificate of Conformity) փաստաթուղթ է, որով իրավասու, համապատասխան ոլորտում հավատարմագրված սերտիֆիկացման մարմինը հաստատում է ապրանքի համապատասխանությունը կիրառելի պահանջներին։

Սերտիֆիկացման գործընթացը կարող է ներառել՝

• Ապրանքի նույնականացում և տեխնիկական փաստաթղթերի ուսումնասիրություն։
• Նմուշների լաբորատոր փորձարկումներ։
• Արտադրության վիճակի գնահատում՝ համապատասխան սխեմայով նախատեսված դեպքերում։
• Սերտիֆիկատի ձևակերպում և գրանցում համապատասխան ռեեստրում։
• Հետագա պարբերական վերահսկողություն, եթե դա նախատեսված է կիրառվող սխեմայով։

Պարտադիր սերտիֆիկացում կարող է նախատեսվել, օրինակ, որոշ խաղալիքների, էլեկտրական սարքավորումների կամ այլ ապրանքատեսակների համար։ Սակայն կոնկրետ պահանջը պետք է որոշել համապատասխան տեխնիկական կանոնակարգի և դրա հավելվածների հիման վրա։

Միայն ապրանքի ընդհանուր անվանումից չի կարելի եզրակացնել, որ այն պարտադիր ենթակա է սերտիֆիկացման։

3. Համապատասխանության հայտարարագիր․ ինչո՞վ է տարբերվում սերտիֆիկատից

Համապատասխանության հայտարարագիրը (Declaration of Conformity) համապատասխանության հաստատման այլ ձև է, որի դեպքում հայտատուն սահմանված ընթացակարգով հայտարարում է, որ ապրանքը համապատասխանում է կիրառելի պահանջներին՝ հիմնվելով անհրաժեշտ ապացուցողական փաստաթղթերի վրա։

Հայտարարագրման գործընթացում կարող են օգտագործվել տեխնիկական փաստաթղթեր, լաբորատոր փորձարկումների արդյունքներ և այլ ապացույցներ՝ ըստ կիրառվող սխեմայի։ Հայտարարագիրը պետք է գրանցված լինի սահմանված կարգով։

Սերտիֆիկատի և հայտարարագրի հիմնական տարբերությունն այն է, թե համապատասխանության հաստատման գործընթացում ինչ դեր ունեն սերտիֆիկացման մարմինը, հայտատուն և ապացուցողական փաստաթղթերը։

Սակայն հայտարարագիրը չի նշանակում, որ ապրանքը չի ստուգվում կամ փորձարկման կարիք չունի։ Փորձարկումների և երրորդ կողմի մասնակցության պահանջները կախված են կոնկրետ տեխնիկական կանոնակարգից և սխեմայից։

Օրինակ՝ սննդամթերքի բազմաթիվ տեսակների համար նախատեսված է համապատասխանության հայտարարագրում, իսկ փաթեթվածքի որոշ տեսակների նկատմամբ կիրառվում է ՄՄ ՏԿ 005/2011 տեխնիկական կանոնակարգով նախատեսված հայտարարագրման կարգը։

4. Պետական գրանցման վկայական․ ո՞ր դեպքերում է պահանջվում

Պետական գրանցման վկայականը (СГР / State Registration Certificate) փաստաթուղթ է, որը հաստատում է ապրանքի պետական գրանցումը համապատասխան կարգով։ Այն հատկապես կարևոր է սանիտարահիգիենիկ և առողջության անվտանգության պահանջների ենթակա որոշ ապրանքների համար։

Պետական գրանցում կարող է պահանջվել, օրինակ՝

• Սննդամթերքի որոշ հատուկ խմբերի համար, այդ թվում՝ կիրառելի կանոնակարգով սահմանված մասնագիտացված սննդամթերքի համար։
• Օծանելիքակոսմետիկական արտադրանքի որոշ խմբերի համար։
• Սանիտարական վերահսկողության ենթակա որոշ քիմիական և կենցաղային արտադրանքի համար՝ ըստ կիրառելի ցանկերի և կանոնների։

Կարևոր է. ոչ բոլոր սննդամթերքները և ոչ բոլոր կոսմետիկ միջոցներն են ենթակա պետական գրանցման։ Կոնկրետ պահանջը սահմանվում է կիրառելի տեխնիկական կանոնակարգով կամ սանիտարական կարգավորումներով։

Պետական գրանցման վկայականը չի կարելի ավտոմատ փոխարինել համապատասխանության սովորական սերտիֆիկատով կամ հայտարարագրով։ Միաժամանակ, որոշ ապրանքների համար կարող են կիրառվել մի քանի տարբեր կարգավորումներ, որոնց պահանջները պետք է գնահատել համատեղ։

5. Երեք փաստաթղթերի հիմնական տարբերությունները

Այս փաստաթղթերի ընտրությունը ներմուծողի ազատ նախընտրությունը չէ։ Որոշիչ են կիրառելի իրավական պահանջները։

6. Ինչպե՞ս որոշել՝ որ փաստաթուղթն է անհրաժեշտ ապրանքի համար

Փաստաթղթի տեսակը պարզելու համար պետք է հաջորդաբար ուսումնասիրել՝

1. Ապրանքի նկարագրությունը. անվանումը, ապրանքանիշը, մոդելը, բաղադրությունը, տեխնիկական բնութագրերը և նշանակությունը։
2. ԵԱՏՄ ԱՏԳ ԱԱ ծածկագիրը. ճիշտ դասակարգումը կարևոր է, սակայն միայն ծածկագիրը միշտ բավարար չէ։
3. Տեխնիկական կանոնակարգերի կիրառելիությունը. որոշ ապրանքներ կարող են ընդգրկվել միաժամանակ մի քանի կանոնակարգերի պահանջների ներքո։
4. Համապատասխանության գնահատման ձևը. սերտիֆիկացում, հայտարարագրում, պետական գրանցում կամ այլ նախատեսված ընթացակարգ։
5. Ներմուծման նպատակը և մաքսային ընթացակարգը. առևտրային շրջանառության համար ներմուծումն ու փորձարկման նմուշների ներմուծումը կարող են ունենալ տարբեր կանոններ։

Օրինակ՝ էլեկտրական սարքավորման դեպքում անհրաժեշտ է ստուգել ոչ միայն ՄՄ ՏԿ 004/2011 ցածրավոլտ սարքավորումների անվտանգության, այլև ՄՄ ՏԿ 020/2011 էլեկտրամագնիսական համատեղելիության և այլ հնարավոր կիրառելի պահանջները։

7. Ո՞ր տեխնիկական կանոնակարգերն են հաճախ հանդիպում ներմուծման ժամանակ

Աղյուսակը կողմնորոշիչ է։ Այն չի նշանակում, որ տվյալ ապրանքային խմբի յուրաքանչյուր արտադրանքի համար պարտադիր է հենց սերտիֆիկատը կամ հայտարարագիրը։ Յուրաքանչյուր կանոնակարգ սահմանում է իր կիրառման շրջանակը, բացառությունները և գնահատման ձևերը։

8. Կարո՞ղ է մատակարարը տրամադրել արդեն գործող EAC փաստաթուղթ

Այո, մատակարարը կարող է ունենալ արդեն ձևակերպված սերտիֆիկատ կամ գրանցված համապատասխանության հայտարարագիր։ Սակայն միայն պատճենը ստանալը բավարար չէ։

Ներմուծողը պետք է ստուգի՝

• Փաստաթղթի համարը և գրանցման տվյալները։
• Գործողության ժամկետը և ընթացիկ կարգավիճակը։
• Արտադրողի, ապրանքի անվանման, ապրանքանիշի և մոդելի համապատասխանությունը։
• Փաստաթղթի ընդգրկման շրջանակը՝ սերիական արտադրությո՞ւն, թե՞ կոնկրետ խմբաքանակ։
• Հայտատուի տվյալները և ներմուծողի՝ տվյալ փաստաթղթի օգտագործման իրավական հիմքը։

ԵՏՀ խորհրդի 12.11.2021 թ. №130 որոշմամբ հաստատված կարգի կիրառման դեպքում ներմուծողը պետք է նաև հաշվի առնի, թե որ անձինք ունեն համապատասխանության փաստաթղթերը մաքսային մարմնին ներկայացնելու իրավունք։ Սերիական արտադրանքի համար որոշ դեպքերում հնարավոր է փաստաթղթի օգտագործում համապատասխան լիազորության հիման վրա։

9. Ինչպե՞ս ստուգել սերտիֆիկատի կամ հայտարարագրի իսկությունը

ԵԱՏՄ-ում գործում է տրամադրված համապատասխանության սերտիֆիկատների և գրանցված համապատասխանության հայտարարագրերի միասնական ռեեստր։

Ստուգելիս պետք է համեմատել փաստաթղթի տվյալները ռեեստրում հրապարակված տեղեկությունների հետ և ուշադրություն դարձնել դրա գործող, կասեցված կամ դադարեցված կարգավիճակին։

Սերտիֆիկատների և համապատասխանության հայտարարագրերի ԵԱՏՄ միասնական ռեեստր

Պետական գրանցման վկայականների վերաբերյալ տեղեկությունները ստուգվում են դրանց համար նախատեսված առանձին ռեեստրներում կամ իրավասու մարմինների տվյալներով։

Զգուշացում. փաստաթղթի առկայությունը ռեեստրում դեռ չի ապացուցում, որ այն վերաբերում է ներմուծվող ցանկացած մոդելի կամ խմբաքանակի։ Կարևոր է նաև ապրանքի և փաստաթղթի տվյալների համընկնումը։

10. Կարելի՞ է ապրանքը ներմուծել առանց համապատասխանության փաստաթղթի

Այս հարցի պատասխանը կախված է ապրանքից, ներմուծման նպատակից և մաքսային ընթացակարգից։

ԵՏՀ խորհրդի 12.11.2021 թ. №130 որոշմամբ նախատեսված են դեպքեր, երբ ներմուծման ժամանակ տեխնիկական կարգավորման պահանջների պահպանումը մաքսային մարմնին հաստատելու ընդհանուր կարգը չի կիրառվում կամ համապատասխանության փաստաթուղթ ներկայացնելու պահանջից նախատեսված է բացառություն։

Օրինակ՝ համապատասխան պայմաններով հատուկ կանոններ կարող են գործել փորձարկման նմուշների, օգտագործված ապրանքների և որոշ պահեստամասերի նկատմամբ։

Սակայն դա չի նշանակում, որ ապրանքը կարելի է առանց անհրաժեշտ գնահատման ազատ վաճառել ԵԱՏՄ շուկայում։ Ներմուծման և շուկայում շրջանառության պահանջները պետք է գնահատվեն առանձին։

11. Ո՞ր փաստաթղթերն են անհրաժեշտ նախնական ստուգման համար

REGULUS GROUP-ին դիմելուց առաջ նպատակահարմար է պատրաստել՝

• Commercial Invoice կամ ապրանքների նախնական ցանկ։
• Ապրանքի մանրամասն տեխնիկական նկարագիր։
• Ապրանքանիշ, մոդել, արտադրող և արտադրության երկիր։
• Բաղադրություն կամ նյութերի նկարագիր, եթե դա կարևոր է ապրանքախմբի համար։
• Արտադրողի տեխնիկական փաստաթղթեր, լուսանկարներ և մակնշման օրինակներ։
• Առկա EAC սերտիֆիկատներ, հայտարարագրեր, փորձարկումների արձանագրություններ կամ պետական գրանցման փաստաթղթեր։
• Ներմուծողի տվյալներ և ապրանքի օգտագործման նախատեսված նպատակը։

Սրանք նախնական ուսումնասիրության համար օգտակար փաստաթղթեր են, ոչ թե յուրաքանչյուր ապրանքի համար նույնությամբ պարտադիր ցանկ։

12. Երեք տարածված սխալ, որոնցից պետք է խուսափել

Սխալ 1. CE նշանը համարել EAC-ի փոխարինող

Եվրոպական CE մակնշումը ինքնաբերաբար չի փոխարինում ԵԱՏՄ տեխնիկական կանոնակարգերով պահանջվող համապատասխանության գնահատմանը։

Սխալ 2. Ենթադրել, որ յուրաքանչյուր ապրանքին անհրաժեշտ է EAC սերտիֆիկատ

Որոշ ապրանքների համար նախատեսված է հայտարարագրում, որոշների համար՝ պետական գրանցում, այլ ապրանքների համար՝ գնահատման այլ ձև կամ համապատասխան պարտադիր պահանջի բացակայություն։

Սխալ 3. Փաստաթղթերի պահանջը պարզել միայն բեռը Հայաստան հասնելուց հետո

Եթե անհրաժեշտ են փորձարկումներ, հայտատուի լիազորություններ կամ լրացուցիչ տեխնիկական փաստաթղթեր, դրանց բացակայությունը կարող է զգալիորեն բարդացնել ներմուծումը։

13. REGULUS GROUP-ի խորհուրդը ներմուծողներին

Մինչև ապրանքի գնումը կամ բեռնափոխադրումը ստուգեք՝

1. Ապրանքի ճիշտ դասակարգումը և տեխնիկական բնութագրերը։
2. Կիրառելի ԵԱՏՄ տեխնիկական կանոնակարգերը։
3. Համապատասխանության գնահատման պարտադիր ձևը։
4. Մատակարարի ունեցած փաստաթղթերի իսկությունը և օգտագործման հնարավորությունը։
5. Լաբորատոր փորձարկումների, պետական գրանցման կամ այլ թույլտվությունների անհրաժեշտությունը։

REGULUS GROUP-ն աջակցում է ներմուծողներին ապրանքների նախնական ուսումնասիրության, համապատասխանության փաստաթղթերի պահանջների ճշտման, անհրաժեշտ թույլտվությունների կազմակերպման, մաքսային խորհրդատվության և մաքսային ձևակերպման գործընթացում։

Ճիշտ ընտրված համապատասխանության փաստաթուղթը ներմուծման նախապատրաստման կարևոր մասն է, ոչ թե միայն մաքսային հայտարարագրին կցվող հավելված։

Իրավական հիմքեր և պաշտոնական աղբյուրներ

• ԵԱՏՄ շրջանակներում գործող համապատասխան տեխնիկական կանոնակարգեր։
• ԵՏՀ խորհրդի 12.11.2021 թ. №130 որոշում՝ պարտադիր համապատասխանության գնահատման ենթակա արտադրանքի ներմուծման կարգ։
• Մաքսային միության հանձնաժողովի 28.05.2010 թ. №299 որոշում՝ կիրառելի սանիտարական կարգավորումներ։

ԵՏՀ պաշտոնական պարզաբանում՝ ներմուծման ժամանակ համապատասխանության փաստաթղթերի վերաբերյալ

ԵԱՏՄ համապատասխանության սերտիֆիկատների և հայտարարագրերի միասնական ռեեստր

Մասնագիտական խորհրդատվություն

Պատվիրել մաքսային խորհրդատվություն REGULUS GROUP-ում